Bebeklerde Ek Gıdaya Geçiş Rehberi

Bebeklerde Ek Gıdaya Geçiş Rehberi
Bebeklerde Ek Gıdaya Geçiş Rehberi
Bebekler ilk altı ay boyunca D vitamini hariç, ihtiyaçları olan her şeyi anne sütünden alırlar. 6.aydan sonra bebeklerin sadece anne sütü ile beslenmesi gelişimleri için tek başına yeterli olmaz. Bu ihtiyaç 6.aydan sonra ek gıdalarla desteklenmelidir. Adı üzerinde ek gıdalar anne sütü yerine değil, anne sütüne ek olarak verilirler. 
Ek gıdaya geçiş dönemi anne ve baba için heyecanlı bir süreç. Ek gıdaya geçiş süreci ile ilgili merak edilen konular; Ek gıdaya ne zaman başlanmalı?, Ek gıdaya ne ile başlanmalı? Ek gıdaya geçişte yapılan yanlışlar ve ek gıdaya geçişte dikkat edilmesi gereken noktalar nelerdir? İşte, siz anne ve babalar için bebeklerde ek gıdaya geçiş rehberi...



Ek Gıdaya Ne Zaman Başlanmalı?

Ek gıdaya geçişte bebeğin uyum göstermesi sürecin başarısı için önemlidir. Ek gıdaya geçmeden önce bebeğin başını tutabilmesi ve destekli de olsa oturuyor olması gerekir.  Ayrıca, bebeğin gıdayı almak için ağzını açması ve püre şeklindeki yiyecekleri çiğnemesi ek gıdaya geçiş için uygun zamanda olduğunun işaretleridir.
Bebeklerde ek gıdaya ne zaman başlanmalı konusuna değinelim. Anne sütü (D vitamini desteği ile birlikte) ilk 6 ay bebeğin tüm gereksinimlerini karşılar. Farklı besinlerin tatlarına alışması düşüncesi ile bebeklere 6.aydan önce ek besin vermek yanlıştır. Bu nedenle ek gıdaya bebek 6 aylık olunca başlanmalı. Ek gıdaya 6.aydan önce ise başlanmamalı.


Ek Gıdaya Erken Başlamanın Zararları

Ek gıdaya erken başlamak yani 6.aydan erken başlamak; bebeğin sindirim sistemi henüz ek gıdayı hazmetmeye hazır olmadığından sindirim problemlerine yol açabilir. Ek gıdaya erken başlanması ayrıca; bebeğin besin alerjisi olma ihtimalini artırır ve bebeğin gelişimi üzerinde olumsuz etkilere neden olabilir.
Ek gıdaya geç başlamak yani ek gıdaya 7.aydan sonra başlamak; bebeklerin ek gıdayı yutma yeteneklerinin gelişmesini de geciktirir ve bebek yeterli miktar beslenememiş olur.


Ek Gıdaya Ne İle Başlanmalı?

6 aylık olan bebeğinizin artık ek gıdaya başlama zamanı gelmiş demektir. Peki, ek gıdaya ne ile başlanmalı?, ek gıdaya geçişte ilk ne verilmeli? Bebeklere ilk başlanacak ek gıdanın ne olması gerektiği ile ilgili farklı görüşler var. Bu görüşlere göre ilk başlanacak ek gıdalar; yoğurt, muhallebi, meyve püresi veya sebze püresi olabilmekte. Ancak, ek gıdaya ilk olarak meyve püresi ile başlayan bebeklerin daha sonra sebze püresini reddetme ihtimali çok yüksek. Yoğurt ise, tat ve partikülsüz yapısı bakımından anne sütüne en yakın olan besindir. Bu nedenlerle; ek gıdaya ilk önce yoğurt ile başlanması ve yoğurttan sonra sebze püresine geçilmesi daha uygun olmakta. Yoğurt ve sebze püresine alıştıktan sonra ek gıda olarak muhallebi veya meyve püresine geçilebilir.

Yoğurt
Yoğurt, tat ve partikülsüz yapısı bakımından anne sütüne yakınlığı ve kolay sindirilebilir oluşu dolayısıyla, ek gıdaya geçişte seçilecek ilk besin olarak idealdir. Zengin bir kalsiyum ve protein kaynağı olan yoğurt, aynı zamanda güçlü bir probiyotik besindir. Yoğurt yapımında kullanılacak süt seçiminde ilk tercih olarak anne sütü seçilmeli, anne sütü yoksa formül mama veya keçi sütü tercih edilmeli. İnek sütünün bebeklerin sindirim sisteminde oluşturduğu zorluklar nedeniyle 1 yaşından önce yoğurt yapımında inek sütü tercih edilmemeli. Yoğurt yapımında bebek 1 yaşını geçtikten sonra ise inek sütü kullanılabilir.  Yoğurt ilk gün bir çay kaşığı veya bir tatlı kaşığı ile başlanır ve sonraki her gün 1 tatlı kaşığı miktarınca artırılıp 8-10 gün içinde yarım çay bardağı miktarına ulaşılır. Yoğurt  kuşluk, öğlen veya ikindi öğünlerinden birinde verilebilir.

Sebze Püresi
Bebeklerde ek gıdaya geçiş sürecinde yoğurttan sonra başlanacak ek gıda sebze püresi olmalı. Sebze püresi hazırlarken ilk seçilecek sebzeler mevsim sebzeleri olmalı. İlk başlangıçta tercih edilecek sebzeler ise patates ve sonrasında havuç olmalı. Patates ve havuçtan sonraki başlangıç sebzeleri ise; kabak, ıspanak, bezelye, semizotu ve yer elması olabilir. Her seferinde tek sebze ile başlayıp daha sonra ikili-üçlü kombinasyonlar verilebilir. Ek gıdaya geçişte yapılan yanlışlardan biri de, bebeklere sebze püresi yerine sebze çorbası vermek. Sulu olan sebze çorbası besin öğeleri açısından fakir olduğundan ek gıdaya geçişte sebze çorbası yerine sebze püresi verilmeli.
Sebze püresi hazırlama, sebze püresi hazırlarken dikkat edilecek hususlarda detaylı bilgileri "Bebekler İçin Sebze Püresi ve Meyve Püresi Hazırlama" yazımızda bulabilirsiniz. 

Muhallebi 
Bebeklerde ek gıdaya geçiş sürecinde yoğurt ve sebze püresinden sonra başlanacak ek gıdalar muhallebi veya meyve püresi olabilir. Muhallebiler pürüzsüz kıvamı ve kolayca sindirilebilir olması dolayısıyla ek gıdaya başlangıç için uygun bir besin. Üstelik evde yapımı da çok kolay. 
Ek gıdaya başlangıçta muhallebi Tarifi: Bir çay bardağı kaynatılmış ılınmış suda 1 tatlı kaşığı yulaf unu (veya 1 tatlı kaşığı pirinç unu) iyice çırpılarak pişirilir. Topak kalmamasına dikkat edilir. Sonra kısık ateşte yavaş yavaş koyulaşana kadar pişirilir. Kıvamlı hale gelince ocaktan alınır. Ocaktan indirip ılıyınca, 1/2 çay bardağı anne sütü veya mama eklenir. İşte bebeğinizin ilk muhallebisi hazır.
Muhallebi hakkında bilinmesi gerekenler ise;
1. Muhallebi yaparken şeker kullanmamalı,
2. Bir yaşından önce muhallebi yaparken inek sütü yerine anne sütü veya mama kullanılmalı. Muhallebi yapımında inek sütü ise bir yaşından sonra kullanılabilir.
3. Muhallebi yaparken besleyici özelliği az olan pirinç unu yerine, yulaf unu veya tam buğday unu tercih edilmeli.
4. Muhallebi miktarını ilk gün 1 çay kaşığı, ikinci gün 1 tatlı kaşığı ve sonraki her gün 1 tatlı kaşığı miktarınca artırıp zamanla 1/2 çay bardağı miktarına kadar artırılıp verilebilir.
5. Hazırlanan muhallebinin genellikle akşam veya yatma saatine yakın bir saatte verilmesi tercih edilebilir.

Meyve Püresi
Bebeklerde ek gıdaya geçiş sürecinde yoğurt ve sebze püresinden sonra başlanacak ek gıdalar meyve püresi veya muhallebi olabilir..
Meyve püresi hazırlarken ilk seçilecek meyveler mevsim meyveleri olmalı. İlk başlangıçta tercih edilecek meyveler ise elma veya muz olmalı. Elma ve muzdan sonraki başlangıç meyveleri ise; şeftali, armut, kayısı, nektarin, erik ve üzüm olabilir. Alerjiye yol açabilecek çilek ve kivi ise ancak 1 yaşından sonra verilmelidir. Her seferinde tek meyve ile başlayıp daha sonra ikili-üçlü kombinasyonlar denenebilir. Ek gıdaya meyve suyu ile başlanmamalı, meyveler püre şeklinde verilmeli. Meyve pürelerine şeker eklenmemeli. Meyve püresi kuşlık, öğlen veya ikindi öğünlerinden birinde verilebilir.
Meyve püresi hazırlama, meyve püresi hazırlarken dikkat edilecek hususlarda detaylı bilgileri "Bebekler İçin Sebze Püresi ve Meyve Püresi Hazırlama" yazımızda bulabilirsiniz.


Ek Gıdayı Reddeden Bebekler, Ne Yapmalı?

Ek gıdaya geçiş döneminde bebekler bazen kendilerine ilk kez verilen besini yemeyi reddedebilir. Bebeklerin ilk tadımlarda ek gıdaları reddetmeleri olası bir durum. Bu, reddedilen besinin daha sonra  sevilmeyeceği ve tekrar alınmayacağı anlamına gelmez.
Ek gıdayı reddeden bebek için izlenecek yol: Öncelikle bebek bir besini reddetti veya sevmedi diye vazgeçmemeli. Ancak, bebek istemediği bir besini alması için de zorlanmamalı, ısrar edilmemeli. Burada önemli olan anne ve babanın sabırlı olması gerekir. Bir süre (3-5 gün) ara verildikten sonra o besinin daha sonra yeniden verilmesi denenmeli. 


Ek Gıdaya Geçişte Yapılan Yanlışlar ve Ek Gıdaya Geçişte Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

Bebeklerde ek gıdaya geçiş hem anneler hem de bebekler için heyecanlı bir süreç. Ancak, bebeklerde ek gıdaya geçiş sürecinde bazı yanlışlar da yapılmakta. İşte, ek gıdaya geçişte yapılan yanlışlar ve dikkat edilmesi gereken noktalar...

1. Ek gıdaya 6.aydan önce başlanmamalı: Anne sütü tek başına ilk 6 ay bebeğin tüm gereksinimlerini karşılar. Farklı besinlerin tatlarına alışması düşüncesi ile bebeklere 6.aydan önce (4-6.ay arasında bile) ek besin vermek yanlıştır. Bu nedenle ek gıdaya 6.aydan önce başlanmamalı.
2. Gıda alerji belirtileri açısından dikkatli olunmalı: Bebekte ek gıdaya karşı alerji belirtisi genellikle yüzünde veya gövdesinde döküntüler şeklinde ortaya çıkar. Ek gıdaya geçtikten sonra bebeğin herhangi bir gıdaya alerjisinin olup olmadığına dikkat edilmeli. Şüphelenilen gıda bebeğe bir hafta süreyle verilmediği zaman belirtilerin geçip geçmediği kontrol edilmeli.
3. Ek gıdayı az miktarda başlayıp yavaş yavaş artırmaya çalışmalı: Bebeklerde ek gıdaya geçiş için bir diğer kural; ek gıdaya başlanan besine ilk gün bir çay kaşığı veya bir tatlı kaşığı ile başlanır. Sonraki her gün 1 tatlı kaşığı miktarınca artırılıp, zamanla öğün haline getirilir.
4. Yeni besini 3 gün bekleme kuralına göre vermeli3 gün bekleme kuralı; her gıdanın diğer gıdalarla beraber değil, tek olarak verilmesi esasına dayanır. Ek gıdaya geçişte 3 gün bekleme kuralı, yedireceğiniz gıdaya bebeğinizin vereceği olası reaksiyonları ve alerjisi olup olmadığını tespit etmeyi sağlayan önemli bir kural. 3 gün bekleme kuralı ile verilen besine karşı herhangi bir alerjik reaksiyon (döküntü, aşırı kusma, kakada kanama, ciddi huzursuzluk vb) görülmezse, yeni besine geçilebilir.
5. Yeni besinleri bebek açken denemeli: Ek gıdaya geçişte ilk kez denenecek besinin bebek açken verilmesine dikkat edilmeli. Ek besinlere teker teker başlanmalı ve her yeni başlanan gıda sonrası bebekte döküntü, ishal ve kusma olup olmadığı kontrol edilmeli.
6. Biberon yerine kaşık kullanmalı: Biberon ile ek gıdaların verilmesi kaşıkla beslenme alışkanlığının oluşmasını engeller. Ek gıdaların verilmesinde biberon kullanılmamalı, tüm besinler sadece kaşık ile verilmeli.
7. Ek gıdaları blenderdan geçirerek vermemeli: Blenderdan geçirilerek çok pürüzsüz hale getirilmiş besinler, bebeğin pütürlü besinlere alışmasını geciktirebilir. Ek gıdaya geçiş sürecinde besinler ilk önce tel süzgeçten geçirilmeli, 9.aydan sonrasında ise çatalla ezilerek verilmeli.
8. Bebek ek gıdayı sevmedi diye vazgeçmemeli: Ek gıdaya geçiş döneminde bebekler bazen kendilerine sunulan besini yemeyi reddedebilir. Bebek bir besini sevmedi veya reddetti diye vazgeçmemeli. Ancak, bebek istemediği bir besini alması için de zorlanmamalı. 3-5 gün ara verilerek o besinin daha sonra tekrar verilmesi denenmeli. 
9. Bulamaç Yapmamalı: Bazı anneler peynir, zeytin, yumurta ve ceviz gibi besinleri bulamaç haline getirip bebeklerine vermekteler. Gıdaların bulamaç haline getirilip verilme yöntemi, bebeğin farklı tatların ayrımına varmasına engel olur. Bu nedenle anneler; bu gıdaları bulamaç haline getirip vermek yerine hepsini ayrı ayrı verip tattırmalılar.
10. Ek gıdaya geçişte inek sütü vermemeli: Bir yaşından önce inek sütü vermenin bazı zararları olduğundan ek gıdaya geçişte inek sütü verilmemeli.
11. Sebze çorbası yerine sebze püresi vermeli: Ek gıdaya geçişte yapılan yanlışlardan biri de bebeklere sebze püresi yerine sebze çorbası vermektir. Sulu olan sebze çorbasının besin öğeleri açısından fakir olduğu unutulmamalı.
12. Ek gıdaya geçişte yemek suları vermemeli: Ek gıdaya geçişte yapılan yanlışlardan biri de bebeğe hiçbir besin değeri olmayan yemek suları vermektir. Bu nedenle, bebeklere yemek suları değil yemeğin kendisi daha faydalı olur.
13. Dondurulmuş ve konserve gıdalar vermemeli: Ek gıdaya geçişte taze sebze ve meyveler verilmeli.


İlk Ek Gıdalar Sonrası Denenecek Diğer Ek Gıdalar

Bebekler ek gıdaya geçiş süreci içinde sadece sebze püresi, meyve püresi, yoğurt ve muhallebi mi yiyecekler? Peki bu besinler dışında, bebeklere hangi ayda neler verilebilir? 
7.ay: Kıyma şeklinde kırmızı et, ceviz, katı pişmiş yumurta sarısı ve kahvaltı (Yumurta beyazı 1 yaşından sonra verilmeli)
8.ay: Pişmiş kıyma şeklinde tavuk eti
         Pilav, makarna ve dolmalar (Yoğurt ile karıştırılarak verilebilir)
9.ay: Kılçıksız taze balık eti.
Kahvaltı
Ek gıdaya geçiş süreci içinde bebek beslenmesinin en önemli aşamasından biri de bebek kahvaltısına başlangıç. Bebek yoğurt, sebze püresi, meyve püresi ve muhallebiye alıştıktan sonra yani 7.aya doğru kahvaltıya başlanabilir.
Kahvaltı Hazırlanışı: Tuzsuz beyaz peynir (ya da tuzsuz labne peyniri), pekmez (ya da reçel), yumurta sarısı, tam buğday ekmeği ile hazırlanır. Daha akışkan bir kıvama getirmek amacıyla içine 50-80 ml anne sütü veya hazır mama eklenir. Tuzsuz beyaz peynir ile pekmez anne sütü veya mama içinde ezilir ve karışıma ekmek içi katılır. Ayrıca bu karışıma bir çay kaşığı tereyağı ya da zeytinyağı  eklenebilir. Hazırlanan kahvaltı ilk gün 1 tatlı kaşığı olarak başlanır ve giderek artırılır. Kahvaltı bebek uyandıktan sonra tercihen saat 07:00-09:00 gibi verilir.
En geç 8 aydan sonra bu bulamaç kahvaltıya gerek yoktur. Bu nedenle 8.aydan sonra bulamaç kahvaltıdan vazgeçip gıdadaki tüm tatları bebeğin ayrı ayrı denemesi sağlanır.  


Bir Yaşından Önce Verilmemesi Gereken Besinler

Bebeklerde ek gıdaya geçiş rehberi içinde alerji yapma olasılıkları nedeniyle bebeklere 1 yaşından önce verilmemesi gereken besinler de var.  İşte, bebeklere 1 yaşından önce verilmemesi gereken besinler;
1. Beyaz Besinler: Şeker, tuz, yumurta beyazı ve inek sütü
2. Bal
3. Sebze ve Meyveler: Domates, bakla, patlıcan, çilek ve kivi (Bakla ve patlıcan 2 yaşından önce de verilmemeli)
4. Fındık-fıstık gibi kuruyemişler (Fındık ve fıstık gibi kuruyemişler 2 yaşından önce de verilmemeli)
5. Balık harici deniz ürünleri ve sakatatlar 
6. Çay ve baharatlı yiyecekler.

Tavsiye Edilen Diğer Yazılar
1. Anne Sütünü Artırmanın 5 Yolu
2. Anne Sütünü Artıran Yiyecekler ve İçecekler 
Bebeklerde Ek Gıdaya Geçiş Rehberi Bebeklerde Ek Gıdaya Geçiş Rehberi Reviewed by ebebekçe on Aralık 11, 2019 Rating: 5

1 yorum:

  1. Bu yazınız 6 aylık bebeğim için ek gıdalara geçişte bana çok faydalı oldu. Çok teşekkür ederim. Zeynep Yılmaz

    YanıtlayınSil

Blogger tarafından desteklenmektedir.